Wieś Wilcze, leżąca w
gminie Silno w powiecie łuckim na Wołyniu istniała już na początku XIX wieku i pod
nazwą WOŁCZE (Budki Wołcze) figuruje w księgach metrykalnych parafii w Deraznem do
1925 roku, kiedy to utworzono parafię w Chołoniewiczach z kościołem (kaplicą
drewnianą) z 1754 r. Stamtąd wywodzili się przede wszystkim Chorążyczewscy,
Żołędziewscy i Kopije. Otoczona lasami, z dala od szlaków komunikacyjnych i miast, z
nie najlepszą glebą, wieś prowadziła żywot rolniczy, dzieląc w rodzinach ziemię na
coraz mniejsze gospodarstwa. W 1943 r. wieś liczyła 63 zagrody i ponad 300 mieszkańców
Była tam też czteroklasowa szkoła podstawowa z jednym nauczycielem, którym do końca
był Alojzy Krupa, późniejszy komendant samoobrony w Wilczem.
| .WYKAZ RODZIN wg gospodarstw,
stan w około 1939 r (najdalej do kwietnia 1943 r.) |
| 1. |
GAJEWSKI |
Franciszek, żona IN i 2 ich dzieci IN; |
|
GAJEWSKI |
Jan (brat Franciszka) z żoną i 5 dzieci oraz ich matka Honorata - lat 70 (zginęła w
czasie napadu na Wilcze - IV 1943 r.). |
| 2. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Józef (przezwisko "Z Długiej Niwki"),
żona Marianna; synowie: Zygmunt i Jan. |
| 3. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Hipolit, żona Aniela z d. Wysocka;
córki: Regina, Stefania i Janina. |
| 4. |
KOPIJ |
Stanisława (wdowa po Piotrze), drugi mąż Józef KONEFAŁ;
dzieci z 1 małżeństwa: córka Romualda i syn Aleksander, z 2 małżeństwa: córka
Agnieszka i syn Czesław. |
| 5. |
BASIKOWSKI |
Edward, żona Józefa; dzieci IN. |
| 6. |
BASIKOWSKI |
Kazimierz, żona IN; 3 dzieci IN. |
| 7. |
BASIKOWSKI |
Cyprian (zamordowany przez ukraińskich
schutzmanów w 1942
r. w Cumaniu), żona Stanisława; dzieci IN. |
| 8. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Walenty, wdowiec; synowie: Franciszek, Emilian,
Józef i Władysław (wszyscy czterej zginęli przy rozbrajaniu pocisków art.); pozostali
synowie: Antoni, Florian i Zenon. |
| 9. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Adam, żona Katarzyna; córka Helena. |
| 10. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Jan, żona IN; 3 dzieci IN. |
| 11. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
I Aleksander, żona Rozalia; 4 dzieci IN. |
| 12. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Anastazy - lat 55, II żona Leontyna - lat 50; syn
Zygmunt - lat 26 i córka Stanisława - lat 10, wszyscy zamordowani przez Ukraińców w
czasie napadu na Wilcze - IV 1943 r. Z rodziny pozostali: córka Genowefa i synowie:
Stanisław, Jan i Józef. |
| 13. |
CYBULSKA |
Jadwiga, wdowa (1 mąż Brusiło IN);
córka Rozalia, syn Franciszek. |
| 14. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Adam, żona Walentyna; l dziecko IN. |
| 15. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Zygmunt s. Adolfa, żona Genowefa; 4 dzieci IN. |
| 16. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Anastazy s. Leona, żona Aniela; 2 dzieci IN. |
| 17. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Jan s. Leona, kawaler. |
| 18. |
CHORĄŻYCZEWSKA |
Paulina z d. Janicka - wdowa po Bolesławie,
zamordowana w
Wilczem - IV 1943 r. |
|
WODARA |
Kazimierz z Podselecza - siostrzeniec Pauliny, żona Marianna z d.
Żołędziewska z Romaszkowa, dzieci: Ignacy r.1936, Józef
1938-1938, Telesfor r.1940 i Jadwiga r.1942. Po wojnie Sielec, gm.
Janikowo, pow. inowrocławski. |
| 19. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Józef s. Franciszka, 1 żona Genowefa z d. Horoszkiewicz;
synowie z 1 małżeństwa: Emilian - lat 21 i Stanisław - lat 19 (aktywni członkowie samoobrony w
Wilczem); 2 żona Waleria z d. Jaworska; syn Władysław i córka
Stanisława (z 2 małż.). |
| 20. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Maciej, żona Helena (siostra Hipolita Wysockiego,
syna Józefa i Narcyzy); córki: Genowefa, Kazimiera, Regina, Mirosława, Janina; synowie: Jan, Józef, Piotr i Zygmunt. |
| 21. |
WYSOCKI |
Lucjan, wdowiec. Jego syn Walenty z żoną Stanisławą,
córką Janiną i synami Tadeuszem i Eugeniuszem jako gajowy został wywieziony w 1940 r.
na Sybir. |
| 22. |
WYSOCKI |
Zygmunt, I żona Antonina; syn Jan i córka Kazimiera; II żona Henryka
z d. Sulikowska, nie mieli dzieci. |
| 23. |
WYSOCKI |
Jan, żona Anastazja; synowie: Zenon, Leon (zabity przez gestapo, Aleksander, Paweł, Franciszek, córki: Rozalia i Aniela. |
| 24. |
WYSOCKI |
Józef, żona Narcyza z d. Żołędziewska; syn Anastazy z żoną Marianną i córką Albiną oraz synowie: Hipolit
ur.15.08.1919 i Bronisław r.1923 - obaj aktywni członkowie samoobrony w
Wilczem, córki: Aniela i Helena. |
| 25. |
WALCZYŃSKA |
Katarzyna, wdowa, 1 mał.- Jan Żołędziewski; synowie: Antoni
r.1918 (zginął pod Monte Cassino) i Zygmunt r.1921; córki: Kazimiera
r.1915 i Janina ur.2.01.1925; 2 małż. - Dionizy Walczyński, syn Stanisław
r.1926. i córka Izabela r.1929 |
| 26. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Bronisław - lat 50, żona Weronika z d. Gajewska
- lat 45; córki bliźniaczki: Genowefa i Irena - lat 10 (wszyscy zamordowani w Wilczem
- IV 1943 r.); pozostali: synowie: Stanisław i Józef oraz córki: Kazimiera i Stanisława. |
| 27. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Felicjan, żona Marianna z d. Chorążyczewska
(1 mąż Żołędziewski); synowie po 1 mężu: Marceli, Tadeusz i Edward
Żołędziewscy oraz z drugiego małżeństwa: Bronisław i
Jan. |
| 28. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Longin, żona Filipina z d. Kopij; 3 synów IN. |
| 29. |
WALCZYŃSKI |
Stanisław, żona Elżbieta (1 małż Hipolit Chorążyczewski); 5 dzieci
IN z 1 małż.oraz 1 dziecko IN z 2 małż. |
| 30. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Narcyz, żona Narcyza z d. Maszkowska;
synowie: Piotr i Jan; córka Kazimiera. |
| 31. |
KOPIJ |
Bronisław, żona Rozalia z domu Bober
- córka Józefa i Adeli; siostra Franciszka (poz. 49), Jana (poz.
54) i Józefa (poz. 52); dzieci: Bernard, Zygmunt, Aniela, Zenon, Józef, Władysława. |
| 32. |
KOPIJ |
Leon, żona Józefa z d. Bober; dzieci IN. |
| 33. |
KOPIJ |
Stanisław, żona Stanisława; 3 dzieci IN. |
| 34. |
KOPIJ |
Józef, wdowiec; synowie: Zygmunt i Antoni (zamordowany w
Wilczem - IV 1943 r.); dzieci: Kazimiera, Zygmunt, Antoni, Genowefa
ur. 1927, Janka (?). Józef był bratem Felicjana (poz.35),
Stanisława, Bronisława. |
| 35. |
KOPIJ |
Felicjan (inwalida z wojny ros.-jap.) - syn Adama i Katarzyny z
Kołodyńskich, żona Narcyza z domu Kobylanska; syn
Zenon z żoną Stanisławą z d. Bober; i dziećmi:
Mieczysławem (ur. 1939) i Ireną (Szypula). Rodzeństwo Zenona: Walentyna
r.1904 (Chorążyczewska), Bronisław r.1907, Maria
r.1911 (Wysocka), Janina r.1916 (Kamińska); Franciszka
r.1920 (Żołędziewska/Mazur), Helena r.1925 (Sieczkowska),
Jan r.1928. |
| 36. |
KOPIJ |
Paweł, żona Antonina; 3 dzieci IN. |
| 37. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Zygmunt s. Gracjana, żona Rozalia z d. Burzyńska;
córka Aniela i syn Ludwik. |
| 38. |
CHORĄŻYCZEWSKI |
Felicjan s. Feliksa - lat 30, żona Jadwiga - lat
28, oboje zamordowani w Wilczem w czasie ukr. napadu - IV 1943 r.. |
| 39. |
ŻOŁĘDZIEWSKA |
Wincentyna, wdowa; córki: Mieczysława i Janina i syn Walerian. |
| 40. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Bronisław, żona Marcelina; syn Stanisław. |
| 41. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Jan s. Franciszka, żona Franciszka; córki: Elżbieta, Jadwiga i Barbara. |
| 42. |
ŻOŁĘDZIEWSKA |
Petronela, wdowa, synowie: Stanisław, Aleksander, Bronisław i Marcel oraz córka Stanisława i Antonina. |
| 43. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Andrzej, żona Antonina (zabita w Osowie przez policję ukr. w 1942 r.), córki: Walentyna i Janina i Marcelina; syn Jan (aktywny członek samoobrony w
Wilczem). |
| 44. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Jan, żona Aniela; synowie: Ryszard i
Krzysztof. |
| 45. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Aleksander, żona Aniela; synowie: Florian i Ludwik i córka Franciszka. |
| 46. |
BOBER |
Józef, żona Kamila, syn Kazimierz z żoną Genowefą z
Chorążyczewskich, córki: Aniela, Rozalia, Janina. Józef zamordowany razem z matką Honoratą - IV 1943 r. |
| 47. |
BOBER |
Józef /sołtys/, żona Anastazja; synowie: Jan, Wincenty
i Antoni. |
| 48. |
BOBER |
Ludwik - lat 45, wdowiec (bestialsko zamordowany w
Wilczem - IV 1943 r.); synowie: Henryk i Antoni oraz córka Gienia. |
| 49. |
BOBER |
Franciszek, żona Anastazja; syn Władysław i córka Janina. |
| 50. |
WYSOCKI |
Paweł, I żona Genowefa, córki: Hanka, 2 synów: Szczepan i ?, II żona Elżbieta, nie mieli dzieci. |
| 51. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Paweł, żona Weronika; córki: Helena, Stanisława i Regina; synowie:
Roman i Jacek. |
| 52. |
BOBER |
Józef (przezw."Furgoł") 1896-1996 -
syn Józefa i Adeli, brat Franciszka (poz. 49), Felicjana, Rozalii, Jana (poz. 54) i Józefy. I-sza żona Elżbieta, zmarła bezpotomnie; II-ga żona Genowefa, córka Józefa i Marianny z d.
Sulikowskiej (z Huty
Mydzkiej), dzieci: Zygmunt r.1940, Bernard r.1941. |
| 53. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Józef, żona Michalina z d. Chorążyczewska;
synowie: Emilian - lat 24, Stanisław lat 21 (obaj aktywni członkowie samoobrony w
Wilczem) i syn Zygmunt; córki: Franciszka i Janina |
| 54. |
BOBER |
Jan, I-sza żona Paulina z domu Bielawska,
dzieci: Stanisława ur. 20.11.1920 (zm. 5.12.1994,
wyszła za Zenona Kopija - syna Felicjana), Stanisław ur.
12.06.1922 (zm. 29.11.1995), Mirosława ur. 8.05.1927 (zm.
1.02.1992). Dzieci z II małż.: Maria
(po mężu Jasiak) i Jadwiga (obie żyją obecnie w Sadach
Górnych k. Wałbrzycha) |
| 55. |
ŻOŁĘDZIEWSKI |
Antoni, żona Regina z d. Chorążyczewska. |
| 56. |
ŻOŁĘDZIEWSKA |
Domicela z d. Burzyńska, wdowa, córki Władysława i Franciszka, synowie: Antoni, Emilian, Anastazy, Stanisław i Aleksander. |
| 57. |
BOBER |
Edmund (kowal), żona Elżbieta; brat Józef; 3 dzieci IN. |
| 58. |
BURZYŃSKI |
Adam, żona Katarzyna; synowie: Albin i Stanisław oraz córka Władysława. |
| 59. |
KOPIJ |
Kazimierz r.1878 - syn Pawła i Tekli z
Dębowieckich, żona Emila r.1883 - córka Mikołaja Sawickiego i Rozalii z
Janickich. Dzieci: Albina r.1912 (Chorążyczewska);
Franciszka r.1920 (Gabler); Edward r.1925 (żołnierz, zginął w czasie wojny). |
| 60. |
CICHOCKI |
Hipolit, żona Aniela z d. Chorążyczewska,
syn Mieczysław. |
| 61. |
BURZYŃSKI |
Zygmunt, żona IN; 2 dzieci IN. |
| 62. |
KOPIJ |
Józef, żona Katarzyna; córki: Marianna i Aniela; syn Paweł. |
| 63. |
KRUPA |
Alojzy - lat 44 (nauczyciel, komendant samoobrony
w Wilczem, pseudonim "Kajak"), żona Genowefa - lat 31;
syn Telesfor i córka Lusia (Łucja?). W budynku tym mieściła się
czteroklasowa szkoła podstawowa. |
| Obecnie brak
więcej informacji. Proszę
Państwa o pomoc w uzupełnianiu wykazu.
|
|
|
|
L.p.
|
 |
Przekazane informacje w zakresie: |
 |
|
1.
|
Joanna Schwidernoch z.d. Kopij |
[grudzień 2006] poz.
35 - uzupełnienia, [styczeń 2007] poz. 54 - uzupełnienia, [marzec
2007] poz. 34 i 35 - uzupełnienia |
jokaolka(a)arcor.de |
|
2.
|
Irena Seniów |
[grudzień 2006] poz.
26 - korekta i dodanie imienia Stanisława, |
Julita34(a)gmail.com |
|
3. |
Danuta Bober |
[marzec 2007] uzupełnienia
w poz. 31, 52, 54.
|
wrocdan(a)poczta.fm |
|
4. |
Elżbieta Czulewicz |
[grudzień 2007] uzupełnienia
w poz. 35 i 59. |
elczuel(a)op.pl |
|
5. |
Katarzyna Tomczak |
[luty 2009] uzupełnienia
i ew. korekty w poz. 22-25, 29, 37, 39-43, 45, 46, 49-51, 56-58, 62, 63,
źródło: Janina Wysocka, z d. Żołędziewska, córka Katarzyny i Jana, żona Hipolia Wysockiego (syna Narcyzy i Józefa), pozycja 25 |
tomczakk(a)gmail.com |
|
6. |
Ignacy Wodara |
[lipiec 2009] uzupełnienie w poz.
18 |
brak |
|
7. |
Elżbieta Laszkiewicz |
[grudzień 2009] uzupełnienie w poz.
51 |
laszka21(a)wp.pl |
W wyniku eksterminacji ludności polskiej dokonywanej przez nacjonalistów
ukraińskich, do których dołączyły wszystkie leżące wokół wsie ukraińskie, od
1943 r. powstało zagrożenie dla biologicznego bytu osiedli polskich wraz z ich
mieszkańcami. Dzięki zorganizowanej samoobronie pod dowództwem ww. Alojzego Krupy i
zgromadzeniu kilkudziesięciu sztuk różnorodnej broni, a przede wszystkim
zdeterminowanej postawie wielu młodych mieszkańców - Wilcze stało się groźnym dla
Ukraińców punktem oporu i miejscem schronienia dla wielu polskich rodzin z zagrożonych
okolicznych osiedli. W wyniku osaczenia i okrężnego ataku napastników z okolicznych wsi
ukraińskich (Lipno, Chołoniewicze, Harajmówka, Majdan Lipeński, Mydzk, Stydyń i in.)
- w końcu kwietnia 1943 roku na Wilcze, mimo aktywnej i rozpaczliwej samoobrony,
zgromadzona tam ludność (ponad 500 osób) zmuszona została do opuszczenia rodzinnych
stron i zagród Pod osłoną przybyłych posiłków z Huty Stepańskiej, Siedliska i
Omelanki udało się wyprowadzić stamtąd, z płonących już osiedli, większość
zgromadzonych tam ludzi do rejonu samoobrony Huty Stepańskiej i Wyrki. Najbardziej
aktywni członkowie samoobrony z Wilczego z Alojzym Krupą włączyli się do walki o
przetrwanie zgromadzonych tam Polaków do 18 lipca 1943 r. kiedy to po kilkudniowych
bojach na śmierć i życie z przeważającymi siłami ukraińskich band napastniczych,
skupiona ludność w rejonie Huty Stepańskiej poniosła znaczne straty i wycofała się
do toru kolejowego Kowel - Samy.
Ocaleni Polacy z Wilczego i okolicy zostali, podobnie jak pozostali uciekinierzy z tego
rejonu, wywiezieni na przymusowe roboty do Niemiec, a po wojnie rozproszyli się po
świecie. Większość z nich zamieszkała na Dolnym Śląsku.
Wykaz mieszkańców oraz opis ich losów
opracował Emilian CHORĄŻYCZEWSKI , były mieszkaniec i uczestnik samoobrony wsi Wilcze,
obecnie zamieszkały w Wołowie. Opracowanie redakcyjno-techniczne Czesław PIOTROWSKI,
Warszawa, kwiecień 1997 r.
( IN - imię nieznane)
Wersja komputerowa Tadeusz Brożbar.www.kresy-wschodnie.prv.pl ,
opieka nad stroną Andrzej Mielcarek.
WYKAZ OFIAR ZE WSI WILCZE
W czasie walk o przetrwanie na swej ojcowiźnie w miesiącach marzec - lipiec 1943 roku z
rąk Ukraińców zginęli:
1 BOBER Józef-lat 60
2 BOBER Ludwik - lat 45
3 BOBER Honorata - lat 75
4 CHORĄŻYCZEWSKA Paulma - lat 60
5 CHORĄŻYCZEWSKI Anastazy - lat 55
6 CHORĄŻYCZEWSKI Leontyna - lat 50 /żona Anastazego
7 CHORĄŻYCZEWSKI Zygmunt - lat 26
9 CHORĄŻYCZEWSKI Bronisław - lat 50
10 CHORĄŻYCZEWSKA Weronika - lat 45
11-12 CHORĄŻYCZEWSKIE Stanisława i Irena - po lat 10 (bliźniaczki, córki Bronisława).
13 CHORĄŻYCZEWSKI Felicjan - lat 30
14 CHORĄŻYCZEWSKA Jadwiga - lat 28 (żona Felicjana)
15 CHORĄŻYCZEWSKI Franciszek - lat 28
16 CHORĄŻYCZEWSKI Zenon - lat 26
17 CHORĄŻYCZEWSKI Emilian - lat 18
18 CHORĄŻYCZEWSKI Józef - lat 16
19 CHORĄŻYCZEWSKI Władysław - lat 12
20 GAJEWSKA Honorata - lat 70
21 KOPIJ Antoni - lat 20
22 KOPIJ Edward-lat 18
23 KOPIJ Piotr-lat 12
24 ŻOŁĘDZIEWSKA Walentyna - lat 50 |
Data powstania strony: marzec 2004 r., ostatnia
aktualizacja: grudzień 2009 r.
podstrona jest częścią www.wolyn.ovh.org
|