dr Mieczysław Orłowicz

ILUSTROWANY PRZEWODNIK PO WOŁYNIU

Ł U C K  1 9 2 9

NAKŁADEM WOŁYŃSKIEGO TOW. KRAJOZNAWCZEGO I OPIEKI NAD ZABYTKAMI PRZESZŁOŚCI W ŁUCKU

WERSJĘ ELEKTRONICZNĄ OPRACOWAŁ TADEUSZ BROŻBAR i ANDRZEJ MIELCAREK  WWW.wolyn.freehost.pl 

INDEKS ALFABETYCZNY

.

(STRONA STARTOWA)                                    SŁOWO OD AUTORA                                    (STRONA STARTOWA)

.   CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA:
 

Wołyń, kraj żyzny, bogaty w zabytki historyczne i artystyczne, interesujący pod względem etnograficznym, urozmaicony pod względem krajobrazu, pełen miast i miasteczek, głośnych w polskich dziejach politycznych i kulturalnych, ruin zamków i pałaców, pobojowisk i t.d. ściągał oddawna rzesze turystów. Dotychczas jednakże brak było jakiegokolwiek przewodnika po tym kraju w języku polskim. Przewodnik niniejszy jest zatem pierwszą próbą ujęcia w systematyczną całość wiadomości krajoznawczych i wskazówek praktycznych, potrzebnych dla turysty przy zwiedzaniu Wołynia.

Zastrzegam się zgóry, że przewodnik ten nie jest pracą naukową, ani też nie ma pretensji, by był chociażby surogatem brakujących prac naukowych o Wołyniu, jak np. inwentaryzacji zabytków sztuki, zabytków przyrody i t p. Zgromadziłem materjał z wielu źródeł, nie mając czasu, ani możności, naukowej kontroli autentyczności ścisłości zawartych w nich wiadomości, które podałem w zaufaniu do źródeł drukowanych.

Materjał opisowy zgromadziłem ze Słownika Geograficznego i szeregu później wydanych dzieł i broszur traktujących o Wołyniu. O ile możności starałem się uwzględnić zmienione stosunki polityczne i zmieniony skutkiem zniszczeń wojennych wygląd kraju, aczkolwiek skutkiem braku z jednej strony szczegółowego spisu szkód wojennych nie zawsze było to możliwem.

Pierwszy szkic Przewodnika poddałem rewizji pp. dr. Zygmunta Morwitza ze Lwowa, byłego konserwatora zabytków sztuki w województwie wołyńskiem, oraz prof. Aleksandra Prusiewicza z Łucka, który na podstawie nieustannych objazdów, dokonywanych w ostatnich latach po województwie, zna dobrze jego stan obecny.

W jesieni 1927 r. objechałem ważniejsze powiaty wołyńskie celem poczynienia na miejscu ostatecznych poprawek i uzupełnień.

Znaczną trudność nastręczało zgromadzenie fotografij Wołynia, potrzebnych dla wykonania ilustracyj. Większość pochodzi ze zdjęć p. Henryka Poddębskiego z Warszawy, który w maju 1925 r. przy poparciu finansowem Ministerstwa Robót Publicznych odbył wyprawę fotograficzną na Wołyń dla dokonania zdjęć ważniejszych zabytków i widoków ogólnych, dla archiwum fotograficznego Referatu Turystyki M. R. P. Część zawdzięczam uprzejmości dr. Józefa Piotrowskiego ze Lwowa, dawnego konserwatora zabytków sztuki województwa wołyńskiego, który udzielił mi dla reprodukcji kilkudziesięciu zdjęć ze zbiorów Oddziału Sztuki i Kultury tego województwa, wykonanych w r. 1918-20 przez byłą Straż Kresową. Kilkanaście zdjęć pochodzi ze zbiorów dr. Zygmunta Morwitza ze Lwowa i Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Warszawie.

Wszystkim wymienionym Panom i Instytucjom za okazaną mi pomoc składam serdeczne podziękowanie.

Wskazówki praktyczne, dotyczące hoteli, gospód, restauracyj, połączeń autobusowych i t. p. zostały zebrane drogą urzędową przez referat turystyki Ministerstwa Robót Publicznych przy pośrednictwie Okręgowej Komendy Policyjnej Województwa Wołyńskiego w Łucku.

Rękopis opracowany jeszcze w r. 1923, oczekiwał przez pięć lat na nakładcę, co wymagało jego nieustannych poprawek i uzupełnień. Dopiero w obecnym roku, dzięki poparciu, jakie idei wydania przewodnika po Wołyniu udzielił Wojewoda wołyński pan Henryk Józewski, oraz Wojewódzka Komisja Turystyczna w Łucku, na której czele stoi Dyrektor Robót Publicznych p. inż. Franciszek Księżopolski, Wołyńskie Towarzystwo Krajoznawcze i Opieki nad Zabytkami Przeszłości podjęło się wydania przewodnika, umożliwiając w ten sposób rozwinięcie się ruchu turystyczno-krajoznawczego na Wołyniu, zarówno wśród jego stałych mieszkańców, jak i przyjezdnych z innych województw. Za poparcie użyczone przez wymienionych Panów w sprawie wydania Przewodnika składam im na tem miejscu serdeczne podziękowanie.

Układ Przewodnika, jak we wszystkich innych, przyjąłem wedle linij kolejowych, zaczynając od Łucka, jako stolicy Wołynia. W opisie obejmuję terytorjum szersze niż obecnie województwo wołyńskie o tyle, że nie przekraczając na wschodzie granic Rzeczypospolitej, od północy włączam w ramy Przewodnika dwa powiaty dopiero przed kilku laty od Wołynia oderwane, a to powiaty sarneński i kamień-koszyrski, wchodzące wprawdzie obecnie w skład województwa poleskiego, należące jednakże geograficznie do t. zw. Polesia Wołyńskiego, związane z Wołyniem historycznie i należące jeszcze dziś do djecezji łuckiej.

Szanownych czytelników oraz pp. fotografów amatorów upraszam o nadsyłanie mi przeznaczonych do następnego wydania sprostowań, uzupełnień oraz zdjęć fotograficznych (z zastrzeżeniem wszelkich praw autorskich) pod adresem niżej podanym.

DR MIECZYSŁAW ORŁOWICZ

Ministerstwo Robót Publicznych w Warszawie.


INŻYNIEROWI   FRANCISZKOWI  KSIĘŻOPOLSKIEMU

DYREKTOROWI ROBÓT PUBLICZNYCH W ŁUCKU, PREZESOWI WOŁYŃSKIEGO TOWARZYSTWA KRAJOZNAWCZEGO OPIEKI NAD ZABYTKAMI PRZESZŁOŚCI W UZNANIU ZASŁUG POŁOŻONYCH DLA OŻYWIENIA RUCHU TURYSTYCZNEGO i KRAJOZNAWCZEGO NA WOŁYNIU

ORAZ ZA POMOC PRZY WYDANIU PRZEWODNIKA TĄ DROGĄ PODZIĘKOWANIE SKŁADA

A U T O R.


województwo wołyńskie w 1929 roku


  1. Łuck
  2. Okolice Łucka, Żydyczyn, Torczyn, Targowica
  3. Łuck-Horochów-Stojanów
  4. Łuck-Kiwerce-Kowel
  5. Kowel-Włodzimierz-Poryck
  6. Uściług-Wojnica-Kisielin
  7. Kowel-Luboml-Opalia-Świteź
  8. Kowel-Zabłocie-Ratno
  9. Kowel-Kamień Koszyrski
  10. Kowel-Czartorysk-Sarny-Ostki
  11. Kiwerce-Ołyka-Klewań-Równe
  12. Równe
  13. Równe-Sarny-Dąbrowica
  14. Równe-Korzec
  15. Korzec
  16. Równe-Mogilany
  17. Ostróg i okolica
  18. Zdołbunów-Dubno-Radziwiłłów
  19. Beresteczko i Młynów
  20. Krzemieniec i okolica
  21. Katerburg, Szumsk i Antonowce
  22. Mizocz i Dermań
  23. Poczajów
  24. Wiśniowiec i Oleksiniec
  25. Zbaraż-Łanowce


MATERIAŁY DODATKOWE:


Książki on-line:

WIECZORY WOŁYŃSKIE - .
Józef Ignacy Kraszewski 
Lwów, 1859

Podole, Wołyń i Ukraina. - Buszczyński Stefan, Lwów 1862

Rok 1863 na Rusi. [T. 2], Ukraina, Wołyń, Podole  - Franiszek Rawita-Gawroński,  Lwów 1903

Wołyń : obrzędy, melodye, pieśni - Oskar Kolberg, Kraków 1907

Wyprawa wołyńska : epizod z roku 1863 / - - Franiszek Rawita -Gawroński,  Warszawa 1911

Wołyń, Podole i Ruś Czerwona - Aleksander Jabłonowski, Warszawa, 1911

Pan Stolnikowicz Wołyński. T. 1 : powieść - Józef Korzeniowski

Pan Stolnikowicz Wołyński. T. 2 : powieść - Józef Korzeniowski



Mieczysław Orłowicz
(1881–1959)


Inne oprac. elektroniczne prac dr Mieczysława Orłowicza


Współczesne zdjęcia Wołynia:

http://walczewski.pl/
http://www.buzar.skonet.pl/
http://www.wolhynia.pl

Przewodnik ukraiński

--

Zmiany granic woj. wołyńskiego:

29.11.1930 r. - przyłaczenie pow. sarneńskiego do woj. wołyńskiego (podst. prawna)`

INNE 

Spis ważniejszych miejscowości w powiecie starokonstantynowskim na Wołyniu z 32 rycinami (wyd.1910 r.)


Była do kupienia: www.ruthenus.com.pl

do góry      dalej


(c) 2003 A. Mielcarek, T. Brożbar