O WOŁYNIU

tłumaczenie L. Urbanowicz

Dzieje miasta Równe wg sowietów

Według informacji na planie miasta z roku 1983 wydanym z okazji 700-lecia grodu w języku rosyjskim.

wg Polaków i Ukraińców

Równe (Rovno) - administracyjne, przemysłowe i kulturalne centrum dla Rówieńskiego obwodu w Ukraińskiej RSR odznaczone orderem Lenina.

Pierwsza pisemna wzmianka o mieście pochodzi z 1283 r. kiedy miasto wchodziło w skład Księstwa Halicko- Wołyńskiego. W swej długoletniej historii Równe niejednokrotnie było obiektem najazdów zagranicznych zaborców. Często wrogowie niszczyli to miasto, ale zawsze podnosiło się ono z ruin i to w tym samym miejscu. Wiele tych zdarzeń miało wpływ na losy mieszkańców miasta, długie lata męczyli się oni pod uciskiem ukraińskich, litewskich i polskich feudałów. Nie jeden raz zrywali się oni do tego by walczyć o równość socjalną i niezależność. W okresie lat 1648-1654 w wyzwoleńczej wojnie narodu ukraińskiego przeciw polskiemu szlacheckiemu państwu pod przywództwem Bogdana Chmielnickiego, tutaj też śmiało działali narodowi powstańcy. W 1793 r. Równe weszło w skład Prawobrzeżnej Ukrainy aby znaleźć się w władaniu Rosji i niebawem stało się powiatowym miastem w guberni.

Aktywnie uczestniczyli obywatele miasta w rewolucyjnych wydarzeniach. W czasie rewolucji w latach 1905-1907 tutaj też odbywały się strajki, masowe mityngi i demonstracje skierowane przeciwko absolutnej władzy uciskającej szerokie warstwy społeczeństwa.

Władza radziecka została ogłoszona w mieście w grudniu 1917 roku. 1 stycznia 1918 roku dla walki z kontrrewolucją tutaj zorganizowano jeden z pierwszych na Ukrainie czerwono gwardyjski oddział pod dowództwem W.S Kikwidze. Mimo męstwa i heroizmu, które okazali obrońcy rewolucji w bojach z petlurowcami, austryjacko niemieckimi i polskimi okupantami, nie udało się odnieść ostatecznego sukcesu w bojach. Po pokoju w Rydze w 1921 r. część ziem ukraińskich wraz z Równem znalazła się w burżuazyjno - obszarniczej Polsce.

Radziecka władza została ustanowiona w mieście 17 września 1939 roku, kiedy to cała Zachodnia Ukraina została zjednoczona z Ukraińską RSR. Z dniem 4 grudnia 1939 r. Równe staje się stolicą Rówieńskiego obwodu w Ukraińskiej RSR.

Niedługo trwało pokojowe i twórcze życie miasta. 22 czerwca 1941 r. zostało ono przerwane wiarołomnym napadem faszystowskich Niemiec na Związek Radziecki. Już od pierwszych dni okupacji ludność miasta podjęła walkę z wrogiem. Zwiększona intensywność działań partyzantów w akcjach podziemnych rozwinęła się w początku 1943 roku, kiedy powołano obwodowy sztab ruchów partyzanckich i pierwszy w obwodach Zachodniej Ukrainy podziemny obwodowy komitet partii, na którego czele stanął członek CK KP(b)U, pierwszy sekretarz Rówieńskiego Komitetu Partii W.A. Begma. W mieście działały podziemne patriotyczne organizacje(pod przywództwem T.F. Nowaka, P.M. Miroszczenki, N.M. Ostafowa). Pod Równem dyslokowany był partyzancki oddział "Pobieditiel" dowodzony przez Bohatera Związku Radzieckiego D.N. Miedwiediewa. Legendarne dokonania zwiadowców tego oddziału Bohaterów Związku Radzieckiego N I Kuźniecowa i N.T. Prichodko opisane zostały w wielu książkach, opowieściach i filmach. 2 lutego 1944 roku w wyniku dokonań Łucko- Rówieńskiej operacji przez wojska 1-go Ukraińskiego Frontu pod dowództwem generała N.F. Watutina ze współdziałaniem partyzantów, Równe wyzwolono. Czterem wojskowym oddziałom z 13-tej armii generała pułkownika N.P. Puchowa nadano zaszczytną nazwę "Rówieńskije". W pamięci wdzięcznych mieszkańców na zawsze pozostaną nieśmiertelne osiągnięcia synów i córek ziemi naszej, uwiecznione na pomnikach i płytach upamiętniających ich czyny, w nazwach ulic, prospektów i placów.

Ruiny i popioły zostawiła po sobie wojna. Dzięki zdolności do samoodtwarzania się i energii mieszkańców miasta i braterskiej pomocy innych narodów naszej ojczyzny, w krótkim czasie było ono odbudowane i zaczęło się szybko rozwijać. Podstawowymi gałęziami przemysłowymi Równego było: przemysł budowa maszyn, produkcja chemiczna, przemysł lekki, przemysł spożywczy, produkcja mebli i przemysł materiałów budowlanych. Produkty z przedsiębiorstw rozchodzą się we wszystkie strony Związku Radzieckiego i do około 20 krajów świata

W mieście działają uczelnie wyższe Kultury, Inżynierii Gospodarki Wodnej, Pedagogiczna, cały rząd szkół średnich o różnych specjalnościach oraz muzyczno dramatyczny teatr, teatr lalek i filharmonia

Wiele nowych zielonych elementów roślinnych na ulicach, placach i parkach powoduje że są one urokliwe i sympatycznie urządzone. Ulice Lenina upiększają kasztany, Moskiewską lipy, Szewczenki piramidalne topole, a Miriuszczenki brzozy. Przyciąga uwagę roślinność parku kultury i wypoczynku imienia T.G. Szewczenki, gdzie zebrano około 60 gatunków drzew i krzaków, wiele z nich przywieziono z oddalonych zakątków świata i u nas są rzadkością. Tworzy się zabudowa i rozwija się nowy park konsomolsko młodzieżowy.

W latach 1866-1871 w rówieńskim gimnazjum uczył się rosyjski pisarz W.G. Korolenko. Urocze młodzieńcze lata spędzone na Rówieńszczyźnie, znalazły odbicie w utworach: "Historia mojego rówieśnika", "W głupim towarzystwie", Ślepy muzykant" i innych. W 1915 r., w czasach I-szej światowej wojny przebywał w Równie John Reed, jako korespondent wojenny, opisał miasto w eseju "Optymistyczna pielgrzymka".

O historii Równego, o jego bohaterskiej przeszłości i jego świetlanym dzisiejszym dniu, bardzo dokładnie opowiedzą w muzeach miasta: Krajoznawczym, Wojennej Sławy, Konsomolskiej Sławy, Naukowego Ateizmu, Pamiątkowe muzeum - Kwatera N.I Kużniecowa.

(Uwaga tłumacza: Jest to tym razem prawie wierne tłumaczenie z języka rosyjskiego i chodziło o przekazanie ducha i treści jakie uznano za ważne by uczcić 700 lecie miasta Równe. Bardzo interesujący jest spis pomników i miejsc pamiątkowych, który przytoczono poniżej.)

Historyczno rewolucyjne pomniki i miejsca pamięci:

  1. Obelisk na braterskiej mogile żołnierzy 1-szej Konnej Armii, którzy zginęli w walkach za wyswobodzenie Równego w 1920 r.
  2. Dom w którym w lipcu 1920 roku rozmieszczono sztab 36-tego pułku kawalerii z 1-szej Konnej Armii, którym dowodził bohater ojczyźnianej (grażdanskoj) wojny Oleko Dundin.
  3. Dom w którym od 1919 do 1920 roku znajdował się powiatowy rejonowy komitet partii.
  4. Dom w którym rozmieszczony był operacyjny oddział sztabu 1-szej Konnej Armii pod dowództwem towarzyszy K.E. Woroszyłowa i C. M. Budionnego.

Pomniki i miejsca związane ze zdarzeniami Wielkiej Wojny Ojczyźnianej:

  1. Pomnik żołnierzy wyzwolicieli Równego od niemiecko faszystowskich najeźdźców.
  2. Pomnik ofiar faszyzmu na miejscu obozu koncentracyjnego gdzie w latach Wielkiej Ojczyźnianej Wojny faszyści zamęczyli około 82 tysięcy radzieckich obywateli.
  3. Pomnik na cześć 30-lecia oswobodzenia Ukrainy od niemiecko faszystowskich najeźdźców.
  4. Dom w którym w latach okupacji faszystowskiej znajdowała się sztabowa kwatera podziemnych organizacji pod przywództwem P.M. Mirjuszczenki (Mohytnego)
  5. Obelisk w miejscu bohaterskiego czynu radzieckich czołgistów A.A. Golikowa i P.I. Abramowa w 1941 r.
  6. Dom w który mieszkała radziecka wywiadowczyni L.I Lisowska i gdzie znajdowała się konspiracyjna kwatera N.I. Kuzniecowa.
  7. Dom w którym w 1943 roku znajdowała się konspiracyjna kwatera N.I.Kuzniecowa
  8. Dom w którym w latach faszystowskiej okupacji znajdowała się konspiracyjna kwatera podziemnej, patriotycznej organizacji pod przywództwem N.M. Ostafowa.
  9. Stella z imionami Bohaterów Związku Radzieckiego którzy zginęli na Rówieńszczyźnie w walkach niemiecko faszystowskimi najeźdźcami.
  10. Pamiątkowa Tablica na cześć bohaterów podziemnej organizacji, zamordowanych w tym miejscu w styczniu 1944 roku.
  11. Dom w którym N.I. Kuzniecow unicestwił faszystowskiego oprawcę generała Funka.
  12. Dom w którym w latach faszystowskiej okupacji znajdował się sztab podziemnej organizacji pod dowództwem Bohatera Związku Radzieckiego T.F. Nowaka.
  13. Pamiątkowy kompleks na wojskowym cmentarzu na cześć radzieckich żołnierzy, którzy zginęli w bojach za ojczyznę w czasie Wielkiej Ojczyźnianej Wojny.
  14. Pamiątkowy znak i stella w miejscu gdzie w latach okupacji (1941-1944) faszyści zamordowali około 500 radzieckich obywateli.
  15. Obelisk na braterskiej mogile radzieckich żołnierzy i partyzantów, którzy zginęli przy wyzwalaniu miasta w 1944 r..
  16. Pomnik na mogile partyzantów zwiadowców M.I Strugińskiej, S.W. Jelenca, S Kotiewskiego którzy zginęli w marcu 1943 r.
  17. Tablica pamięci w miejscu gdzie N.I. Kuzniecow unicestwił faszystowskich generałów Hela i Dargelia.
  18. Dom w którym grupa partyzantów pod dowództwem N.I Kuzniecowa wzięła do niewoli faszystowskiego generała von Ilgena.
  19. Monument Wiecznej Sławy- pomnik nieznanego żołnierza.
  20. Pomnik na braterskiej mogile radzieckich żołnierzy, którzy zginęli przy wyzwalaniu Równego w lutym 1944 r.
  21. Pomnik radzieckim żołnierzom, partyzantom i działaczom konspiracyjnym wyzwolicielom Rówieńszczyzny.

Pomniki interesujących ludzi:

  1. Pomnik W.I. Lenina
  2. Pomnik F.E. Dzierżyńskiego
  3. Pomnik Bohatera Związku Radzieckiego N.I Kuzniecowa
  4. Pomnik na mogile Bohatera Grażdańskoj Wojny Oleko Dundicza
  5. Pomnik T.G. Szewczenki
do góry